Diastemata bij paarden: een verborgen bron van chronische pijn
Wanneer een paard proppen maakt, vermagert of een onaangename geur uit de mond heeft, wordt niet altijd onmiddellijk aan een tandprobleem gedacht. Toch ligt de oorzaak vaak ter hoogte van de kiezen. Een van de meest voorkomende en tegelijk meest onderschatte aandoeningen die wij in de praktijk tegenkomen, is het diastema. Hierbij ontstaat een abnormale ruimte tussen twee kiezen waardoor voedsel tijdens het kauwen tussen de tanden wordt geperst.
Normaal sluiten de kiezen van een paard nauw op elkaar aan, zodat voer efficiënt wordt vermalen en afgevoerd. Wanneer een opening ontstaat, blijft voedsel vastzitten tussen de kiezen. Dit materiaal begint te fermenteren en veroorzaakt een ontsteking van het tandvlees. Na verloop van tijd kunnen ook de diepere steunweefsels rond de kies aangetast raken. Het resultaat is een chronische en vaak zeer pijnlijke ontsteking die de levenskwaliteit van het paard aanzienlijk kan verminderen.
Diastemata kunnen op verschillende manieren ontstaan. Soms spelen leeftijdsgebonden veranderingen een rol, terwijl in andere gevallen afwijkende slijtage, een verkeerde positie van de kiezen of problemen tijdens de tandwisseling aan de basis liggen. Wat de oorzaak ook is, de gevolgen zijn vaak vergelijkbaar. Veel paarden eten trager, kauwen voornamelijk langs één zijde of beginnen proppen te maken. Sommige dieren verliezen gewicht ondanks een normale voederopname. Andere paarden vertonen subtielere signalen zoals weerstand tijdens het rijden of een verminderde prestaties.
Omdat tandpijn zich vaak geleidelijk ontwikkelt, blijven diastemata regelmatig lange tijd onopgemerkt. Een grondig mondonderzoek onder sedatie is daarom essentieel. Met behulp van een oroscopie kunnen de ruimtes tussen de kiezen nauwkeurig worden beoordeeld en kan de ernst van de ontsteking worden ingeschat. In sommige gevallen zijn bijkomende radiografische opnames noodzakelijk om de gezondheid van de tandwortels en het omliggende bot te evalueren.
De behandeling hangt af van de oorzaak en de ernst van het probleem. Vaak wordt het vastzittende voer verwijderd en wordt de onderliggende slijtageafwijking gecorrigeerd. Bij bepaalde paarden kan het noodzakelijk zijn om de ruimte tussen de kiezen voorzichtig te verbreden zodat voedsel zich minder gemakkelijk ophoopt. In ernstige gevallen, waarbij de kies of de omliggende structuren onherstelbaar beschadigd zijn, kan een extractie noodzakelijk zijn. Hoe vroeger een diastema wordt vastgesteld, hoe groter de kans dat ernstige complicaties vermeden kunnen worden.
Diastemata behoren zonder twijfel tot de belangrijkste oorzaken van chronische mondpijn bij paarden. Een tijdige diagnose en een aangepaste behandeling kunnen een groot verschil maken voor het comfort, de gezondheid en de levenskwaliteit van het paard.
